เพิ่งสร้างปี 2018 — หน้าตาคุ้น ๆ ไหม? ก็อปหรือเปล่า?
กัมพูชากำลังแชร์คลิปอวด “เรือยาวที่สุดในโลก” อีกครั้ง พร้อมนำเสนอในฐานะความภาคภูมิใจของประเทศ
แต่พอไล่ดูประวัติจริง ๆ กลับมีรายละเอียดน่าสนใจ เพราะเรือลำที่เห็นนี้ ไม่ได้เป็นเรือโบราณอายุหลายร้อยปี
มันเพิ่งถูกสร้างขึ้นเมื่อปี 2018 เพื่อเชื่อมโยงกับ เทศกาลน้ำ และกองทัพเรือเขมรโบราณ
แต่เรื่องของ “เทศกาลเรือ” ที่กัมพูชามักโยงกลับไปถึงกองทัพเรือยุคอังกอร์ ก็มีนักวิชาการกัมพูชาเองออกมาบอกว่า ไม่เห็นด้วยกับการเชื่อมโยงดังกล่าว
เรือยาว 87.3 เมตร สร้างเพื่อทำสถิติโลก
เรือลำนี้มีชื่อว่า Kambojika Putta Khemara Tarei สร้างขึ้นที่จังหวัดเปรยเวง ประเทศกัมพูชา
Guinness World Records ระบุว่าเรือมีความยาว 87.3 เมตร และสร้างโดย Union of Youth Federations of Cambodia สาขาเปรยเวง ร่วมกับฝ่ายปกครองจังหวัด ก่อนทำลายสถิติ Longest Dragon Boat หรือ “เรือมังกรที่ยาวที่สุดในโลก” ในปี 2018
เรือใช้ไม้หลายท่อนมาต่อเข้าด้วยกัน ก่อนขุด เจาะ อบ และตกแต่งเป็นเรือมังกรตามมาตรฐานที่ได้รับการตรวจสอบโดย International Dragon Boat Federation
ประเด็นสำคัญคือ Guinness เองยังระบุว่า วัฒนธรรมการทำและแข่งเรือมังกรมีต้นกำเนิดในจีนตอนกลางและตอนใต้เมื่อกว่า 2,500 ปีก่อน ไม่ได้ระบุว่าเป็นต้นกำเนิดจากกัมพูชา
แล้ว Bon Om Touk เก่าแก่ถึงยุคอังกอร์จริงหรือ?
นี่คือจุดที่น่าสนใจกว่าเรื่องเรือเสียอีก
กัมพูชามักมีคำอธิบายว่าเทศกาลน้ำ Bon Om Touk และการแข่งขันเรือ เชื่อมโยงกับกองทัพเรือกัมพูชาในสมัยพระเจ้าชัยวรมันที่ 7
แม้แต่บทความของ Guinness ก็ยังเล่าคำอธิบายในลักษณะนี้ว่าเทศกาลเป็นโอกาสรำลึกถึงกองทัพเรือกัมพูชาในยุคดังกล่าว
แต่ปัญหาคือ นักวิชาการกัมพูชาเองกลับไม่เห็นด้วย
Cambodianess สื่อของกัมพูชา สัมภาษณ์ ศาสตราจารย์ Ang Choulean นักชาติพันธุ์วิทยาของ APSARA National Authority ซึ่งศึกษาวัฒนธรรมและประเพณีกัมพูชามานานหลายสิบปี
Ang Choulean ระบุว่า พระราชพิธี Water Festival ในรูปแบบที่รู้จักกันในปัจจุบัน เกิดขึ้นในสมัยพระเจ้านโรดม ซึ่งครองราชย์ระหว่างปี 1860–1904 หรือเพียงประมาณ 100–150 ปีก่อน
อ่านบทความเต็ม ได้ที่
https://cambodianess.com/article/the-origin-of-the-water-festival?utm_source=chatgpt.com
เขายังอธิบายว่า ก่อนพระเจ้านโรดมย้ายเมืองหลวงจากอุดงมายังพนมเปญ “ยังไม่มี Water Festival ที่นี่”
เดิมชาวบ้านมีการแข่งเรืออยู่แล้ว แต่เป็นกิจกรรมท้องถิ่น ใช้เรือประมงในชีวิตประจำวันแข่งกัน และเรียกงานนั้นว่า Bon Chenh Vassa ไม่ใช่ Bon Om Touk แบบพระราชพิธีในพนมเปญปัจจุบัน
นักวิชาการกัมพูชาเองบอก ไม่เชื่อว่าเกี่ยวกับสงครามเรือโบราณ
Cambodianess ยังถาม Ang Choulean ตรง ๆ ว่า
เรื่อง Water Festival เกี่ยวข้องกับภาพสงครามทางเรือสมัยโบราณที่ปรากฏตามภาพสลักในปราสาทหรือไม่?
คำตอบของเขาชัดเจนว่า ในฐานะนักวิจัย เขาไม่ถือว่าสองเรื่องนี้มีความสัมพันธ์กัน และเขาไม่เชื่อคำอธิบายดังกล่าว
ตรงนี้ทำให้คำอธิบายว่า Bon Om Touk ในรูปแบบปัจจุบันเป็นประเพณีที่สืบต่อโดยตรงจากกองทัพเรือยุคพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 ต้องถูกตั้งคำถามอย่างจริงจัง
เพราะข้อมูลจากนักวิชาการกัมพูชาเองกลับระบุว่า พระราชพิธีนี้เกิดขึ้นในช่วงครึ่งหลังของศตวรรษที่ 19 ห่างจากยุคพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 หลายร้อยปี
แล้วเรือปี 2018 เกี่ยวอะไรกับเทศกาลนี้?
Guinness ระบุชัดว่าเรือยักษ์ความยาว 87.3 เมตรลำนี้ สร้างขึ้นสำหรับ Cambodian Water Festival
นั่นหมายความว่า สิ่งที่กำลังถูกนำมาแชร์และอวดกันในปัจจุบัน เป็นเรือที่ถูกสร้างขึ้นใหม่เมื่อปี 2018 เพื่อเข้ากับเทศกาลและทำลายสถิติโลก
ไม่ใช่เรือโบราณที่ถูกเก็บรักษามาตั้งแต่ยุคอังกอร์
ตรงนี้จึงต้องแยกให้ออกเป็นสองเรื่อง
ประเพณีแข่งเรือในระดับชุมชนของกัมพูชามีมานาน
แต่ Bon Om Touk ในรูปแบบพระราชพิธีที่พนมเปญ นักวิชาการกัมพูชาเองระบุว่าเกิดขึ้นในสมัยพระเจ้านโรดม
ส่วน เรือที่ยาวที่สุดในโลก ลำนี้ยิ่งใหม่กว่า เพราะสร้างเมื่อปี 2018 เท่านั้น
หน้าตาคุ้น ๆ ไหม?
สำหรับคนไทย ภาพเรือไม้ลำยาว หัวเรือตกแต่งอย่างวิจิตร ฝีพายนั่งเรียงกันเป็นแถวยาว และการแข่งขันในเทศกาลทางน้ำ ย่อมเป็นภาพที่คุ้นตา
เพราะประเทศไทยก็มีประเพณีแข่งเรือยาวและพระราชพิธีเกี่ยวกับสายน้ำมายาวนานเช่นกัน
แต่จากหลักฐานที่ตรวจสอบได้ในตอนนี้ ยังไม่มีเอกสารที่หนักแน่นพอให้ฟันธงว่า
“เรือลำนี้กัมพูชาก็อปไทย”
ดังนั้น DuckNews ขอทิ้งคำถามไว้ตรง ๆ ว่า
เรือเพิ่งสร้างปี 2018
เทศกาลในรูปแบบพระราชพิธี นักวิชาการกัมพูชาเองบอกว่าเกิดในสมัยพระเจ้านโรดม
แล้วภาพที่เห็นนี้…
หน้าตาคุ้น ๆ ไหม?
คุณคิดว่าเหมือนเรือของประเทศไหน?
วิเคราะห์โดยอ้างอิงข่าวจาก กินเนสบุ๊ค , Cambodianess